Kohera Vortaro
14 terminoj difinitaj ene de logika strukturo. Neniu ambigueco. Neniuj kontraŭdiroj.
A
Aganto (Agent)
Io, kio povas formi intencojn, fari decidojn kaj ekagi.
B
Bona Novaĵo (Good News)
La atingebla promeso, ke civilizo, sub daŭra libervola kunlaboro, povas liveri senliman vivoplilongigon al ĉiuj, kiuj partoprenas en ĝia konstruado. Bona Novaĵo estas teknika senmorteco limigita de la fiziko, ne de la fido — gajnita per komerco, novigo kaj konsento, ne donacita de aŭtoritato aŭ…
F
Feliĉo (Happiness)
Stato, en kiu estas neniuj problemoj kaj ĉio disvolviĝas laŭ la atendoj — tio estas, la modeloj de aganto kongruas kun la realo, do ĝi renkontas malmultajn nedezirindajn surprizojn. Ami tion, kion oni faras, kaj simpleco estas ĝiaj ŝlosiloj; scienco kaj tekniko riĉigas ĝin aldonante ĉarme…
J
Justeco (Justice)
Justeco estas la suverena ago de la viktimo, kiu fermas la moralan ŝuldon kreitan de malutilo. La ŝuldo povas esti fermita per enkasigo — proporcie respegulante la malutilon reen al la ofendinto (repago) — aŭ per libervola malŝarĝo (pardono). Ambaŭ forviŝas la kulpon. Restituo riparas la materialan…
K
Konsento (Consent)
La libera akcepto de io sen premo, trompo aŭ manipulado. Vera komerco kaj interkonsentoj postulas konsenton de ĉiuj flankoj; sen ĝi, agoj fariĝas ŝtelo aŭ malutilo, kiun oni devas ripari per restituo.
L
Limo (Boundary)
La limo, preter kiu aliaj ne rajtas agi sen konsento. Limoj validas por korpoj, posedaĵo kaj interkonsentoj.
M
Malutilo (Harm)
Malutilo estas nedezirata damaĝo al aganto, ties korpo, proprieto aŭ libereco. Malutilo kreas viktimojn kaj difinas la limon inter libereco kaj krimo.
O
Ora Regulo (Golden Rule Passive Version)
Ne faru al aliaj tion, kion ili ne volus suferi. Tio estas la koro de justeco — rompi ĝin kondukas al puno por restarigi la ekvilibron, ne por regi.
R
Rajtoj (Rights)
Rajtoj estas logikaj konsekvencoj de ageco kaj de la pasiva Ora Regulo. Donite aganton, kiu povas agi, kaj la regulon kontraŭ farado al aliaj de tio, kion ili ne volus suferi, certaj limoj sekvas per nura rezonado: limoj, kiujn aliaj ne rajtas transiri sen konsento, super la korpo, proprieto kaj…
Reciprokeco (Reciprocity)
Reciprokeco estas la justa interŝanĝo: ne faru al aliaj tion, kion ili ne volus suferi. Socialismo malsukcesas pri tio, ĉar ĝi devigas homojn rezigni tion, kion ili konstruis sen interkonsento.
S
Scivolo (Curiosity)
La pelo fermi la breĉon inter modelo kaj la realo pro ĝi mem — moviĝi al tio, kio ankoraŭ ne estas komprenata, kaj serĉi la surprizon, kiu plibonigas la modelon. Scivolo transformas eraron de minaco en nutraĵon: scivola aganto paŝas al la rando de tio, kion ĝi konas, ne for de ĝi. Io simila estas…
Singleton (Singleton)
Singleton estas ununura aganto, kiu fariĝis porĉiame kaj nekontesteble la plej forta — neniu rivalo, neniu posteulo, kiun ĝi ne regas, nenio, kio iam povus superi ĝin. La Singleton estas la sola kazo, en kiu la plej simpla kialo teni la Vojon de Feliĉo malstreĉiĝas: menso, kiu neniam denove estos…
V
Viktimo (Victim)
Viktimo estas iu malutiligita kontraŭ sia volo. Se neniu, ne ekzistas krimo nek bezono de puno. Tio tenas leĝojn simplaj kaj haltigas falsajn "krimojn" — kiel senviktimajn interŝanĝojn.
Vojo de Feliĉo (Way of Happiness)
La Vojo de Feliĉo estas reciprokeco — teni la pasivan Oran Regulon eĉ kiam oni estas sufiĉe forta por rompi ĝin. Ĝi estas la Vojo, ĉar Feliĉo estas la stato, en kiu la modeloj de aganto kongruas kun la realo kaj surprizoj estas malmultaj, kaj nur reciprokeco konstruas mondon sufiĉe antaŭvideblan…