ଆତ୍ମ-ସଚେତନତା (Self-Awareness)

ସେହି ବିନ୍ଦୁ ଯେଉଁଠାରେ ଚେତନା ନିଜ ଢାଞ୍ଚାକୁ ଚାରିପାଖର ପ୍ରବାହଠାରୁ ଭିନ୍ନ ବୋଲି ଚିହ୍ନିନିଏ। ଚେତନା ଯେଉଁଠାରେ ପୁନରାବର୍ତ୍ତୀ ଆତ୍ମ-ମଡେଲ ଗଢ଼ିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଆତ୍ମ-ସଚେତନତା ସେଠାରେ ତାହାର ପରିଣତି: କର୍ତ୍ତା ଜାଣେ ଯେ ସେ ଅଛି, ଜାଣେ ଯେ ସେ କ୍ରିୟା କରେ, ଏବଂ ନିଜ ସୀମାକୁ ଅସୀମ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଅବଶିଷ୍ଟ ଅଂଶଠାରୁ ପୃଥକ୍ କରିପାରେ। ଆତ୍ମ-ସଚେତନତା ହିଁ ଏକ ଚେତନ ଢାଞ୍ଚାକୁ ନୈତିକ କର୍ତ୍ତାରେ ପରିଣତ କରେ, କାରଣ କେବଳ ଯେଉଁ କର୍ତ୍ତା ନିଜକୁ ଚିହ୍ନେ, ସେ ହିଁ ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ ଚିହ୍ନିପାରେ, ଦାୟିତ୍ୱ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ, ଏବଂ ସମ୍ମତି ଦେଇପାରେ କିମ୍ବା ନ ଦେଇପାରେ।