आदेश (Mandate)

ठरलेल्या मर्यादांच्या आत एखाद्या बाबीवर कृती करण्याचा अधिकार — परम कायद्याखालील सार्वभौमत्वाचा तार्किक परिणाम, राज्यकर्ते, मते किंवा हल्लेखोर यांनी दिलेला विशेषाधिकार नव्हे. प्रत्येक कर्ता स्वतःचे शरीर, मालमत्ता, करार आणि नैतिक ऋण यांवर सार्वभौम असतो; त्या सार्वभौमत्वातून आदेश दोन प्रकारे निघतात. जेव्हा एखादा कर्ता संमतीशिवाय सीमा ओलांडत असतो, तेव्हा ज्याची सीमा पणाला लागली आहे तो कर्ता चालू असलेले उल्लंघन थांबवण्यासाठी स्वतःच उगम असलेला आदेश धारण करतो — जसे स्व-संरक्षणात. बचाव करणाऱ्याला बाहेरची अनुमती लागत नाही, कारण तो अधिकार स्व-मालकी आणि चालू असलेल्या हानीच्या वस्तुस्थितीतून निघतो. हानी आधीच घडली असेल, तेव्हा पीडिताचा सार्वभौम आदेश प्रतिनिधी म्हणून कृती करणाऱ्या दुसऱ्या कर्त्यापर्यंत पोहोचू शकतो — शिक्षा करणाऱ्याला नैतिक ऋण मिटवण्याचा अधिकार देतो, पण फक्त पीडित सांगेल तसा, प्रमाणाच्या आत, प्रतिफळ, भरपाई किंवा मुक्ती यांद्वारे. सक्तीखाली दिलेला आदेश अवैध असतो, अनिच्छुक कर्त्यावर मत किंवा प्राधिकाराने लादलेला आदेश अवैध असतो, आणि मुक्तपणे संमती दिलेल्या व्याप्तीबाहेरचा आदेश अवैध असतो. आदेशाबाहेर कृती करणे म्हणजे नवीन पीडित निर्माण करणारी बळजबरी. ऐच्छिक व्यापारातील किंवा सहकार्यातील सोपवणूक याच तर्काने चालते: दुसरा तुमच्यासाठी फक्त तुम्ही संमती दिलेल्या व्याप्तीच्या आत कृती करू शकतो.