सहसंबंध (Correlation)

असा नमुना ज्यात दोन किंवा अधिक गोष्टी केवळ योगायोगाने घडेल त्यापेक्षा जास्त वेळा एकत्र बदलतात. सहसंबंध हा पुरावा आहे की एखादा दुवा असू शकतो; तो स्वतः दुवा नाही. एखाद्या परिणामाला ज्याच्या कृतीने तो घडवला त्या कर्त्याशी बांधणारा फक्त कार्यकारणभाव आहे, आणि जबाबदारी वाहणाराही फक्त कार्यकारणभाव आहे. सहसंबंधावर आधारित शिक्षा देणे — सदस्यत्व, संगती, साम्य, आकडेवारी — म्हणजे कार्यकारणभावाशिवाय शिक्षा देणे, आणि त्यातून सामूहिक शिक्षेप्रमाणे निर्दोष पीडित निर्माण होतात. सहसंबंधावर उभारलेली प्रतिमाने भाकीत करू शकतात, पण कारणाशिवाय ती काहीच स्पष्ट करत नाहीत; खरे ठरणारे भाकीत अजून समज नाही.