Εσχατολογία (Eschatology)

Η μελέτη των εσχάτων: προς τα πού οδεύει ο πολιτισμός, τι μετράει ως το τέλος και αν το τέλος είναι προκαθορισμένο ή επιλεγμένο. Η παλαιότερη εσχατολογία αντιμετωπίζει το τέλος ως κάτι που παραδίδεται — κρίση, κατάρρευση ή σωτηρία που φτάνει από έξω από τον κόσμο, σε ένα χρονοδιάγραμμα που κανείς δεν ελέγχει. Η συνεκτική θεώρηση το αντιστρέφει. Το τέλος δεν λαμβάνεται· χτίζεται. Το τι γίνεται ο πολιτισμός μέχρι τη στιγμή που κάποιο σώμα αστοχεί εξαρτάται από το τι ελεύθερα άτομα ανταλλάσσουν, μαθαίνουν και επιδιορθώνουν στο μεταξύ. Υπό την εθελοντική συνεργασία, η σπανιότητα συρρικνώνεται, η γνώση αυξάνεται και τα συστήματα που κρατούν έναν άνθρωπο ζωντανό βελτιώνονται χρόνο με τον χρόνο. Ο θάνατος παύει να είναι το προκαθορισμένο τελικό σημείο μιας ζωής και γίνεται ένας τρόπος αστοχίας της επιδιόρθωσης — ένα πρόβλημα με τεχνική διεύθυνση, όχι μια ποινή που παραδίδεται από κάποιον. Το Ευαγγέλιο είναι η εσχατολογία των ελεύθερων ανθρώπων: το τέλος προς το οποίο χτίζει ο πολιτισμός είναι η επ' αόριστον ζωή για όλους όσοι βοηθούν να το χτίσουν. Το ερώτημα μετατοπίζεται από το «τι συμβαίνει αφού πεθάνουμε;» στο «πόσος καιρός μέχρι να μη χρειάζεται πια;».