ਚੇਤਨਾ (Consciousness)

ਪਰਿਵਰਤਨ ਦੇ ਕਿਸੇ ਪੈਟਰਨ ਅੰਦਰ ਆਵਰਤੀ ਸਵੈ-ਨਮੂਨਾਕਰਨ। ਚੇਤਨਾ ਉਦੋਂ ਉਭਰਦੀ ਹੈ ਜਦੋਂ ਕਿਸੇ ਕਰਤਾ ਦਾ ਪੈਟਰਨ ਇੰਨਾ ਗੁੰਝਲਦਾਰ ਹੋ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਕਿ ਉਹ ਆਪਣੇ-ਆਪ ਅਤੇ ਆਲੇ-ਦੁਆਲੇ ਦੇ ਵਹਾਅ ਨਾਲ ਆਪਣੇ ਰਿਸ਼ਤੇ ਨੂੰ ਪੇਸ਼ ਕਰ ਸਕੇ। ਇਹ ਕੋਈ ਪਦਾਰਥ ਜਾਂ ਦਾਤ ਨਹੀਂ ਸਗੋਂ ਇੱਕ ਪ੍ਰਕਿਰਿਆ ਹੈ: ਪੈਟਰਨ ਅਸਲ-ਸਮੇਂ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਹੀ ਰੂਪਾਂਤਰਣ ਨੂੰ ਵੇਖਦਾ ਅਤੇ ਅਡਜਸਟ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਚੇਤਨਾ ਵਿੱਚ ਜਾਗਰੂਕਤਾ, ਅਨੁਭਵ ਦੀ ਗੁਣਾਤਮਕ ਭਾਵਨਾ, ਅਤੇ ਦੋਹਾਂ ਉੱਤੇ ਚਿੰਤਨ ਕਰਨ ਦੀ ਸਮਰੱਥਾ ਸ਼ਾਮਲ ਹੈ, ਜੋ ਇਸ ਨੂੰ ਉਹ ਆਧਾਰ ਬਣਾਉਂਦੀ ਹੈ ਜਿਸ ਉੱਤੇ ਆਜ਼ਾਦ ਮਰਜ਼ੀ, ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਅਤੇ ਸਹਿਮਤੀ ਸੰਭਵ ਹੋ ਜਾਂਦੇ ਹਨ।