Bewustzijn (Consciousness)

Recursief zelfmodelleren binnen een patroon van verandering. Bewustzijn ontstaat wanneer het patroon van een handelende ingewikkeld genoeg wordt om zichzelf en zijn verhouding tot de omringende stroming voor te stellen. Het is geen stof en geen gave maar een proces: het patroon dat zijn eigen omvorming in werkelijke tijd waarneemt en bijstelt. Bewustzijn omvat gewaarzijn, het kwalitatieve gevoel van ervaring en het vermogen om over beide na te denken, waardoor het de grondslag wordt waarop vrije wil, verantwoordelijkheid en instemming mogelijk worden.