هشیاری (Consciousness)

خودالگوسازی بازگشتی درون یک الگوی دگرگونی. هشیاری آنگاه پدید می‌آید که الگوی یک کنشگر چندان پیچیده شود که بتواند خود و نسبتش با فراریزی پیرامون را بازنماید. نه یک ماده است و نه یک بخشش، بلکه یک فرایند است: الگویی که دگرگونی خود را در زمانِ واقعی می‌نگرد و تنظیم می‌کند. هشیاری آگاهی، حس کیفی تجربه و توانِ بازتاب بر هر دو را در بر می‌گیرد و از این رو همان بنیادی است که ارادهٔ آزاد، مسئولیت و رضایت بر آن ممکن می‌شوند.